SITU AKSAN

Situ Aksan taun 1933

SITU AKSAN (KARI CARITA)

Saupama nganjang ka wewengkon Jalan Situ Aksan – Suryani, deukeut wewengkon Cibuntu, anu katelah ku Tahu Cibuntuna, kiwari ngadeg komplek agréng. Perenahna tonggongeun Puslitbang Mineral, Jalan Sudirman Bandung. Baheulana di éta patempatan kungsi aya situ anu katelahna Situ Aksan. Dina mangsana, Situ Aksan dipaké pikeun tempat pangulinan anu kakoncara di dayeuh Bandung. Jalma anu datang bisa lalayaran di tengah situ.

Gapura Situ Aksan

Pamaréntah Hindia Walanda méré ngaran ka éta situ anu jadi tempat pangulinan ku ngaran Westerpark (taman di wétan), tapi urang dinya resep nyebut jadi Situ Aksan, sabab ngaran anu bogana Haji Aksan. Sedengkeun jalan anu nyambungkeun Westerpark jeung Grote Postweg (Jalan Raya Pos, ayeuna Jalan Sudirman) disebut Westerparkweg. Ayeuna Westerparkweg dipikawanoh ku ngaran Jalan Suryani. Situ Aksan nu ngabogaan hiji pulo leutik di tengah anu mana bisa kahontal ku parahu, ieu mangrupakeun tempat piknik paling dipikaresep dina taun 1950 nepi ka 1960. Paparahuan di Situ Aksan mangrupa kagiatan rekreasi paporit warga Bandung dina mangsana.

PALAGAN BOJONGKOKOSAN

PALAGAN BOJONGKOKOSAN

9  Desember 1945

“Jalma anu henteu weruh sajarah, moal ngarti kana poé ieu, sarta henteu ngabogaan konsép pikeun mangsa hareup” Éta pisan kutipan pernyataan Bapa R.H. Eddie Soekardi palaku sajarah dina kajadian Bojongkokosan.

Saban tanggal 10 Nopémber, di pelataran Musieum Palagan Bojongkokosan, anu aya di Jalan Siliwangi No. 75, Désa Bojongkokosan, Kacamatan Parungkuda, Sukabumi, saban tauna Pemda sarta masarakat kabupatén Sukabumi miéling Poé Pahlawan di musieum kasebut. Hiji musieum anu di bangun minangka tanda pangajén pikeun para pahlawan anu gugur dina Kajadian Bojongkokosan anu lumangsung tanggal 9 Désémber 1945, nyaéta perang antara para pajoang Sukabumi ngalawan soldadu Inggris sarta NICA.

Éstuning membanggakan urang Sukabumi hususna, umumna urang Jawa Kulon, tétéla Sukabumi ngabogaan pajoang-pajoang heroik anu teu éléh kalawan wewengkon séjén na di Nusantara ieu. Tapi hanjakalna kajadian kasebut anu mangrupa perang badag tacan kacatet dina sajarah nasional bangsa ieu. Buktina di buku-buku palajaran buat para siswa euweuh anu sacara spesifik nyaritakeun kajadian Bojongkokosan.

Ku alatan éta, henteu heran lamun sasipuh Soldadu Siliwangi sempet menumpahkan rasa sesal. Kajadian Bojongkokosan anu lumangsung 9 Désémber 1945 tacan dicatetkeun dina sajarah nasional. Padahal, perang éta sajajar kalawan kajadian 10 Nopémber di Surabaya.

Kuring boga pamadegan sakuduna, kajadian bojongkokosan meunang perhatian ti pamaréntah pikeun di jadikan kajadian sajarah sacara nasional sarta para pajoang kajadian kasebut sakuduna di jadikan pahlawan nasional, naha henteu, coba urang regep kasang tukang sajarah perjuangan kajadian bojongkokosan anu kuring dapatkan carita sarta alurnya sawaktu bekunjung ka musieum Bojongkokosan anu di jero musieum kasebut aya 4 (opat) buah vitrin, kolécér sarta kaca jandela pesawat, sarta poto ngaran –nama pahlawan anu gugur dina Kajadian Bojongkokosan, sarta tujuh buah maket anu ngagambarkeun ngeunaan kajadian di Bojongkokosan, ti mimiti nyusun kakuatan para pajoang nepi ka pemakaman layon para pahlawan.

BANDUNG LAUTAN API

PALAGAN BANDUNG
(BANDUNG LAUTAN API)

24 Maret 1946

HIJI poé di Bulan Maret 1946, dina mangsa tujuh jam, kira-kira 200.000 nu nyicingan ngukir sajarah kalawan ngabeuleum imah sarta harta banda maranéhanana, ninggalkeun dayeuh Bandung nuju ka pagunungan di kidul. Sababaraha taun saterusna, lagu "Halo-halo Bandung" ditulis pikeun jadi siloka emosi maranéhanana, dibarengan maheutkeun jangi baris balik ka dayeuh anu dipikanyaah, anu geus jadi lautan seuneu.

Insiden Nyoéhkeun Bendéra

Sanggeus Proklamasi Kemerdekaan 17 Agustus 1945, Indonésia tacan sapinuhna merdika. Kamerdikaan kudu dihontal saeutik - saeutik ngaliwatan perjoangan rahayat anu rela ngorbankeun sagalana. Sanggeus Jepang éléh, soldadu Inggris datang pikeun ngalucutan soldadu Jepang. Maranéhanana ngagabung jeung Walanda (soldadu NICA) sarta ngaperalat Jepang pikeun ngajajah balik Indonésia.

Warta “Pembacaan Teks Proklamasi Kemerdekaan “ti Jakarta ditarima di Bandung ngaliwatan Kantor Berita DOMEI dina poé Jumaah isuk-isuk, 17 Agustus 1945. Isukna, 18 Agustus 1945, citakan teks kasebut geus sumebar. Dicitak kalawan tinta beureum ku “Pertjetakan Siliwangi”. Di Gedong DENIS, Jalan Braga (ayeuna Gedong Bank Jabar), lumangsung kajadian Nyoéhkeun kelir bulao bendéra Walanda, ku kituna kelirna jadi beureum sarta bodas jadi bendéra Indonésia. Nyoéhkeun  bendéra anu ngagunakeun bayonet éta dipigawé ku saurang nonoman Indonésia ngaranna Mohammad Endang Karmas, dibantuan ku Moeljono.

Tanggal 27 Agustus 1945, dijieun Badan Keamanan Rakyat (BKR), disusul ku kabentuk manéhna Laskar Wanita Indonésia (LASWI) dina tanggal 12 Oktober 1945. Jumlah anggotana 300 jelema, dibentuk ti bagian Pasukan Tempur, Palang Merah, Penyelidikan sarta Perbekalan.

Kajadian anu matak nyieun rusakna kaayaan lumangsung dina tanggal 25 Nopémber 1945. Sajaba nyanghareupan serangan musuh, rahayat nyanghareupan caah badag mudalna Walungan Cikapundung. Ratusan korban kabawa palid sarta rébuan kulawarga kaleungitan imah. Kaayaan ieu dimangpaatkeun musuh pikeun narajang rahayat anu keur nyanghareupan musibah.

Sagala rupa tekanan sarta serangan terus dipigawé ku pihak Inggris sarta Walanda. Tanggal 5 Désémber 1945, sawatara kapal Inggris ngabom wewengkon Léngkong Besar. Dina tanggal 21 Désémber 1945, pihak Inggris ngaragragkeun bom sarta témbakan sacara sporadis di Cicadas. Korban beuki loba ragragan.

ENGANG / SUKU KATA

Engang nyaéta bagéan anu ngawangun kecap anu magrupakeun sempalan tina kecap dina hiji engap / rénghap napas, dimana raket patalina jeung pola tur wangunan kecap. Dina Basa Indonesiana mah disebut suku kata

Engang anu kecap tungtungna ku vokal disebut engang buka / suku buka (ra-ha-yu), nalika kecap tungungna konsonan disebut engang tutup / suku tutup (san-cang).

Adegan Engang

Adegan engang nyaéta wangun engang disawang tina susunan foném anu jadi pangwangunna. Adegan engang mangrupa vokal, atawa pabaurna vokal jeung konsonan dina ngawangun engang (silaba). Jadi, adegan engang téh raket patalina jeung pola katut wangunan engang.

NOVEL, CARPON, FIKMIN

Novel, Carpon atawa Fikmin, tiluanana mangrupakeun Sastra dina rupa tulisan, namung diantara anu tilu éta aya ogé anu ngabédakeunana. Dina ieu pedaran urang jéntrékeun naon nu ngabédakeun tina tilu widang sastra éta.

NOVEL

Mangrupakeun karya fiksi prosa anu ditulis walatra, ilaharna mangrupa carita. Anu nyieun atawa pangarang novel disebut ogé Novelis, kecap novel diserep tina basa Itali, nyaéta Novella anu hartina hiji carita atawa sapotong warta/berita. Carita novel leuwih panjang atawa leuwih loba jumlah kecapna tibatan carpon, komo deui jeung Fikmin mah, tur leuwih mangkak tina eusina. Umumna hiji novel nyaritakeun tokoh jeung paripolahna dina kahirupan sapopoé.

Lobana kecap anu dipaké, ti 50.000 kecap dugi 110.000 kecap.

CARPON

Carpon atawa Carita Pondok mangrupakeun carita fiksi prosa anu fiktif (teu dikieuna). Dina lobana kecap anu dipaké, carpon saeutik tibatan Novel, tapi leuwih loba batan Fikmin, ogé dina eusina langsung kana poko pasualan.

Lobana kecap anu dipaké, ti 1.000 kecap dugi 7.500 kecap

FIKMIN / FIKSI MINI

Fiksi mini asalna tina dua kecap, nyaéta fiksi jeung mini (pondok). Jadi Fiksi mini bisa disebut carita pondok, namung anu ngabédakeunana tina lobana kecap anu dipaké. Dina alur jeung tungtung carita fiksimini disimpulkeun ku nu macana, tangtu gumantung kana rasa tur pangarti anu macana, anu hartina anu macana anu nyimpulkeun kumaha eusina éta carita.

Dina Fiksimini, antara anu maca jeung anu nulisna moal tangtu sarua dina neuleuman carita, sabab aya kabébasan ti nu macana keur nyawang néang rasa dina carita anu dijieun ku pangarang. Mangkana Fiksimini mangrupakeun hiji widang sastra anu pondok kacida, tur maké basa anu merenah tur jejer carita anu éndah. Fiksi mini bakal katingali tegep nalika eusi carita anu jero keur neuleuman rasana.

Dina munggaran ayana, Fiksimini ukur diwangun ku 6 kecap (taun 1920 ku Ernest Hemingway), kiwari aya anu ngawatel deui dugi 50 kecap, ka béh dieunakeun dilogoran deui jadi 150 kecap (dina www.fikminsunda.com)

Dicutat tina :

-          http://serampaikata.blogspot.co.id/2012/01/sekilas-tentang-fiksimini.html

-          http://www.kuliah.info/2015/05/perbedaan-cerpen-dan-novel.html

-          http://indonovel.com/flash-fiction-100-kata-atau-lebih/

NGEUNAAN FIKMIN (Fiksi Mini)

Fikmin/Fiksi mini mangrupakeun carita fiksi (rékaan) dina sapotong ungkara/kalimah. Fikmin lain widang sastra anu anyar, namung ngabogaan sajaran anu pohara lilana, taun 1920 saurang pangarang "Ernest Hemingway" kungsi nyieun carita, anu mangrupakeun Fiksi panghadéna sadunya, anu saukur dieusi ku 6 kecap. Eusi fiksina "For Sale : Baby Shoes. Never Worn"  (Keur jualeun : Sapatu Orok. Kungsi Dipaké). Lain saukur Herningway waé anu pinter nyieun fiksi mini, karya sarupa geus aya ti sababaraha ratus taun saacan maséhi, nyaéta jieunan Aeosop (620-560 SM) anu judulna judul “The Two Pots”. Kajaba ti éta aya ogé carita ngeunaan Nasruddin Hoja (abad ka-13) anu mangrupakeun salahsahiji fikmin ngeunaan heureuy sufi anu judulna "Api".

Saterusna Fikmin dipikawanoh di 5 benua kalayan sagala rupa sesebutanana, diantarana : nouvelles (Prancis), Tenohari monogatari / Carita sadampal leungeun (Jepang), post fiction, flash fiction, atawa nanofiction (Amerika). Sababaraha ngaran pangarang Fikmin anu kakoncara di dunya nyaéta : Kawabata Yasunari, Kafka, Chekhov, O. Henry, Ray Bradbury, Italio Calvino , sarta Julio Cortazar.

Lobana kecap dina Fikmin teu tetep, malihan aya ogé anu diwates, ti 50-100 kecap. Sanajan mini jumlah kecap anu dipaké, fikmin kudu bisa nempatkeun harti jeung pesen anu jero (matak ceuceub) keur anu macana. Fikmin diibaratkeun Bom leutik, anu mana nalika éta bom disimpen dina otak/pamikran bakal mencarkeun harti anu mokaha/dahsyat. Dina harti lianna, Fikmin sarua jeung adu jajatén dina tinju, KO jeung TKO-na ukur itungan ronde mimiti ti sababaraha ronde anu baris dipaénkeun. 

Fikmin mangrupakeun wadah pikeun ngalatih jeung ngagodog imajinasi, ogé keur nepikeun pesen dina rohangan anu heureut/sempit, anu saukur dieusi ku 150 kecap, atawa 50-100 kecap.

Fiksi Mini di Indonesia

Fikmin di Indonesia diwanohkeun ku Agus Noor, Eka Kurniawan jeung Clara Ng dina taun 2010. Akun fikmin dina Twitter dibuka dina taun anu sarua. Teu lila saréngséna éta akun dibuka, anu milu nepi ka rébuan jalma. Para panulis jeung anu mikaresep teu ngan saukur ti sastrawan wungkul, namung ti sagala profési. Ngaronjatna anu mikaresep fikmin dina éta akun, pamustunganana anu tilu panggagas éta nyieun website : http://fikmin.com.

Ngaronjatna anu mikaresep fikmin, alatan tantangan anu aya di aturan/papagon fikmin. Khoiri jeung Arcana (2010 ) nyebutkeun yén dina kawatesna rohangan, kabuka ruang keur muka sawatara carita dina tema anu ditepikeun ku nu ngokolakeun sarta metot laobana tarucing/teka-teki dina tungtung carita fikmin.

Fiksi Mini Sunda

Aktivis basa jeung sastra Sunda ogé teu tinggaleun dina nyeun fikmin. Anu mikaresep kana fikmin némbogkeun “antusia” anu kacida rongkahna. Pangarang fikmin mimiti ngarasa sugema nalika Nazarudin Azhar, panulis, taun 2011 nyieun grup dina Facebook anu ditujukeun keur anu mikaresep kana sastra Sunda, Grupna Fiksimini Basa Sunda, https://www.facebook.com/groups/fikminsunda/.

http:// fikminsunda.com/ dijadikeun wadah beundeulan/dokuméntasi fikmin diwangun. Salian Nazarudin Azhar, aya ogé sababaraha sastrawan kakoncara di Jawa Barat, nyaéta Dadan Sutisna, Godi Suwarna, Hadi AKS. tur Ki Hasan anu marengan ngakokolakeun éta wadah.

Dicutat tina :

-          http://badanbahasa.kemdikbud.go.id/

-          https://www.facebook.com/groups/fikminsunda/

NGEUNAAN FIKSI

Carita Fiksi nyaéta carita rékaan dumasar kana imajinasi hiji pangarang, dimana carita di jerona jadi ngeusi alatan ‘imajinasi’ atawa implengan, sawangan jeung kamotékaran dina nempatkeun rasa dina carita  ti anu nulisna, anu biasana dieusi ku budaya, pangalaman batin, filsafat, kaagamaan, jeung kasang tukang panulisna.

Carita Fiksi mangrupakeun salahsahiji widang sastra anu mintonkeun imajinasi pangarangna. Imajinasi pangarangan carita fiksi diolah dumasar kana pangalaman , pamadegan, udagan, wawasan, sarta neuleuman rupa-rupa kajadian , boh kajadian nyata jeung kajadian rékaan wungkul.

Ciri-ciri carita fiksi upami diwincik, jadi sababraha bagéan, nyaéta :

1. Sipatna rékaan / hasil imajinasi / implengan pangarangna
2. Miboga kajadian nyata anu relatif / can tangtu benerna
3. Basa nu dipakéna miboga sipat konotatif / teu saujratna
4. Teu maké aturan anu baku / ngageuleuyeung
5. Udaganana kana émosi / rasa anu macana
6. Conto : Novel, Carpon, Carnyam, Fiksi mini
7. Ilaharna dieusi ku pesen moral / talatah

Bagbagan Carita Fiksi

Bagbagan ugeran dina carita fiksi novel jeung carpon taya bédana, anu jadi pangrobédana mung dina lobana kecap. Gemblengna, bagbagan anu ngawangun carita fiksi dina novel diwangun ku abstrak, orientasi, komplikasi, évaluasi, resolusi, jeung siloka/koda.

Namung teu sakedik carita dina novel anu saukur deusi ku bagbagan orientasi, komplikasi, évaluasi, jeung resolusi wungkul. Wincikan tina éta bagbagan nyaéta :

1. Abstrak : Bagéan ieu disebut ogé cangkang, teu penting teuing dina nyaritakeunana, bisa diayakeun atawa dileungitkeun. Bagéan ieu mangrupakeun saripati/inti tina carita fiksi.
2. Oriéntasi : Bagéan ieu mangrupakeun hiji bubuka kana téma, nu ngalalakon jeung tempat kajadian, ogé mangrupakeun carita munggaran dina carita fiksi.  
3. Komplikasi : Nyaéta puncakna tina carita fiksi, sabab di bagian ieu mimiti mucunghul rupa-rupa masalah.
4. Evaluasi : Nyaéta bagéan anu medar ngaréngsékeun jeun memenah pasualan dina carita.
5. Résolusi : Bagéan anu eusina ngungkulan dina ngaréngsékeun pasualan anu karandapan ku nu ngalalakon. 
6. Koda/Reorientasi/Kamandang : Bagéan anu ngandung talatah/panggeuing positif anu bisa dicandak dina carita fiksi.

Aya sababaraha hal anu kudu dititénan sangkan leuwih gampil dina nyieun carita fiksi, nyaéta :

1. Téma Carita

Nangtukeun hiji téma anu bakal jadi jejer dina ngadamel hiji carita fiksi, ilaharna aya sababaraha téma anu sok dijieun dina carita fiksi, diantarana : ngayas, sosial, kulawarga, kriminal, silat, atawa téma anu bisa katingali ku kanyataan anu macana.

Ditarékahan sangkan ulah nyieun tema anu mancawura atawa teu puguh kana naon eusi caritana, balukarna eusi carita teu ngeuna dina pamustunganana keur anu macana, tur katingali éta carita dijieun asal-asalan.

2. Rhema/Alur/Jalan Carita

Jalan carita kudu atra/jelas nempatkeunana, éta pisan anu diperlukeun, panulis kudu apal iraha hiji masalah mimiti dicaritakeun, sabab masalah/konflik utama mangrupakeun gurat badagna carita fiksi, jeung kumaha hiji carita ieu pamustunganana luyu jeung pamanggih anu nyieunna. Ulah nepika jalan carita acak-acakan teu ngéntép seureuh, balukarna anu maca koleng/bingung, naon jadi cukang lantarannana jeung naon inti caritana. Tangtukeun deuih ku panulis, kumaha bisa nyieun pamustungan éta carita.

3. Nu ngalalakon/Tokoh/Karakter

Hal ieu anu paling penting dina carita fiksi, sabab nu maca tangtu bakal kabawa jauh ku rupa-rupa hal ngeunaan nu nalalakon dina éta carita, ku kituna ulah loba teuing nyieun tokoh, kudu atra kalakuan, sipat, karakter, dedegan, kaayaan jeung petana dina carita. Maksudna, sangkan anu maca apal tur walatra réhna éta carita lain saukur tulisan biasa tur saayana, tur teu éléh ku carita pangalaman anu saenyana. Jadi anu maca bisa ngarasa, yén nu ngalalakon éta bisa aya di kieuna.

4. Tempat Kajadian

Jieun sajéntréna ku tulisan ngeunaan tempat, kaayaan jeung wengkuan/ruang lingkup di sabudeureun tokoh/carita, ku kituna anu nulis bisa nyawang/ngabayangkeun latar tukang/background sacara atra tur nyata, kitu deuih anu macana, bisa ngarasakeun kaayaan tur jalan carita anu teu diréka-réka di jero éta carita.

5. Gaya Basa

Aya kalana anu nulis carita fiksi ayeuna osok resep kénéh maké gaya basa sastra heubeul atawa gaya basa kakiwarian/modern, bakal leuwih hadé nalika éta carita dieusi ogé ku kecap-kecap puitis atawa paribasa sangkan eusi carita leuwih metot ka nu macana. Namung hal anu pangpentingna nyaéta ngagunakeun kecap atawa unggara anu ngageuing, ngainspirasi jeung anu macana bisa nuturkeun emosi anu dipikahayang ku pangarang, sarta méré pesen anu alus/positif jeung ngawangun/konstruktif.

Dina gaya basa ieu, teu salawasna kudu maké éjaan anu sampurna (EYD, ceuk basa Indonésiana mah), sabab loba carita fiksi anu dibungbuan ku sababaraha kecap gaul atawa ungkara lianna anu luyu keur ngarojong hiji paguneman/obrolan dina éta carita, bisa ogé ditambahan ku basa wewengkon.

Dicutat tina :

·         http://www.peribahasaindonesia.com/pengertian-fiksi-dan-contoh-fiksi/#

·         https://id.wikipedia.org/wiki/Fiksi

·         http://www.kompasiana.com/